Một ổ dịch do virus Nipah vừa được ghi nhận tại bang Tây Bengal, Ấn Độ, làm dấy lên lo ngại về nguy cơ lây lan của một trong những mầm bệnh nguy hiểm nhất thế giới. Hai ca nhiễm là y tá làm việc tại 1 bệnh viện tư nhân.
Hai nhân viên y tế này cùng trực từ ngày 28 đến 30/12. Chỉ vài ngày sau, cả hai xuất hiện sốt cao và suy hô hấp. Đến ngày 4/1, tình trạng chuyển nặng, họ phải nhập khoa hồi sức tích cực. Một người đang trong tình trạng nguy kịch.
Điều tra ban đầu cho thấy nguồn lây nhiều khả năng là một bệnh nhân có triệu chứng hô hấp nặng nhập viện trước đó và đã tử vong mà chưa được xét nghiệm.
Ổ dịch buộc nhà chức trách triển khai khẩn cấp các biện pháp cách ly, truy vết và giám sát dịch tễ. Đến nay, 180 người đã được xét nghiệm, 20 trường hợp tiếp xúc nguy cơ cao bị cách ly.
Ấn Độ đã phải đối mặt với các đợt bùng phát virus Nipah rải rác trong những năm gần đây.
Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), bệnh do virus Nipah ghi nhận rải rác ca bệnh ở phạm vi nhỏ tại một số quốc gia, chưa tạo thành các ổ dịch lớn. Tỷ lệ chết/ mắc ở các trường hợp nhập viện khoảng 40-75%. Hiện bệnh chưa vắc xin và thuốc điều trị đặc hiệu cho cả người và động vật.
Bệnh do virus Nipah là bệnh truyền nhiễm nhóm A (Theo quyết định số 3644/QĐ-BYT ngày 25/11/2025 về việc bổ sung một số bệnh vào danh mục bệnh truyền nhiễm nhóm A, B của Luật Phòng, chống bệnh truyền nhiễm), virus này lây truyền chủ yếu từ động vật sang người (tại Ấn Độ hiện nay truyền qua loài dơi ăn quả), hoặc tiếp xúc với vật phẩm, thực phẩm bị nhiễm virus và cũng có thể lây truyền từ người sang người (qua tiếp xúc trực tiếp với dịch tiết, dịch bài tiết của bệnh nhân). Thời gian ủ bệnh trong khoảng 4-14 ngày, người nhiễm virus có thể có các triệu chứng: đau đầu, đau cơ, nôn mửa và đau họng, sau đó có thể xuất hiện chóng mặt, buồn ngủ, rối loạn ý thức và các dấu hiệu thần kinh cho thấy viêm não cấp tính.
Đến ngày 26/01/2026, Việt Nam chưa ghi nhận trường hợp mắc bệnh do virus Nipah. Bộ Y tế đã chỉ đạo các địa phương tăng cường công tác giám sát, phòng chống dịch bệnh ngay từ các cửa khẩu, cơ sở y tế và cộng đồng, sẵn sàng các biện pháp đáp ứng, phòng chống dịch.
Bộ Y tế khẳng định sẽ tiếp tục theo dõi chặt chẽ tình hình dịch bệnh, phối hợp với WHO, các quốc gia trên thế giới để kịp thời chỉ đạo triển khai các biện pháp phòng, chống dịch phù hợp, hiệu quả.
Để chủ động phòng, chống dịch bệnh do virus Nipah, Bộ Y tế khuyến cáo người dân thực hiện tốt các biện pháp sau:
Hạn chế đến khu vực có dịch bệnh do vi rút Nipah nếu không thực sự cần thiết.Tự theo dõi sức khỏe, trong vòng 14 ngày kể từ khi về từ vùng dịch, nếu có các triệu chứng như: đau đầu, đau cơ, nôn mửa và đau họng, chóng mặt, buồn ngủ, lú lẫn, co giật cần liên hệ ngay với cơ sở y tế gần nhất, hạn chế tiếp xúc với người khác, thông báo rõ tiền sử dịch tễ cho nhân viên y tế.
Đảm bảo vệ sinh thực phẩm: thực hiện "Ăn chín, uống sôi", rửa sạch và gọt vỏ trái cây trước khi ăn, không ăn, uống các loại trái cây có dấu hiệu bị động vật (dơi, chim) cắn hoặc gặm nhấm; tránh uống nước nhựa cây (như nhựa cây thốt nốt, nhựa dừa sống hoặc chưa qua chế biến).
Không tiếp xúc gần với động vật có khả năng lây truyền cao như là dơi ăn quả; thường xuyên rửa tay bằng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn sau khi giết mổ, tiếp xúc với động vật.
Hạn chế tiếp xúc trực tiếp với người bệnh, vật phẩm ô nhiễm từ người bệnh; cần sử dụng khẩu trang, găng tay và đồ bảo hộ cá nhân khi chăm sóc, điều trị người nghi ngờ, mắc bệnh, sau đó rửa tay bằng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn.
Phạm Tuấn
