Nâng tầm giá trị sản phẩm OCOP Quảng Ninh: Khai thác lợi thế bản địa, phát triển theo chiều sâu

Sau hơn một thập kỷ triển khai, Chương trình “Mỗi xã, phường một sản phẩm” (OCOP) đã trở thành động lực quan trọng thúc đẩy kinh tế nông thôn Quảng Ninh. Bước vào giai đoạn 2026–2030, địa phương đang chuyển dịch mạnh mẽ sang phát triển theo chiều sâu, lấy vùng nguyên liệu chuẩn hóa, công nghệ và liên kết chuỗi giá trị làm nền tảng để nâng cao sức cạnh tranh.

Đánh thức tiềm năng bản địa từ cơ sở

Với lợi thế lớn về tài nguyên rừng và sản xuất nông nghiệp đặc trưng, nhiều địa phương tại Quảng Ninh đang chủ động bắt tay với doanh nghiệp để hiện thực hóa tiềm năng kinh tế dưới tán rừng. Điển hình như tại xã Kỳ Thượng – nơi vốn nổi tiếng với sản phẩm trà hoa vàng đạt chuẩn OCOP 5 sao của Công ty CP Kinh doanh Lâm sản Đạp Thanh – chính quyền địa phương đã sớm xây dựng kế hoạch triển khai Chương trình OCOP giai đoạn 2026–2030. Trọng tâm của xã là rà soát các sản phẩm thế mạnh và phát huy vai trò nòng cốt của các hợp tác xã, tổ hợp tác cùng hộ sản xuất.

Mới đây, UBND xã Kỳ Thượng đã làm việc với Công ty CP Am Vap Farm về đề xuất xây dựng chuỗi liên kết tiêu thụ sản phẩm bản địa. Theo đó, doanh nghiệp này dự kiến làm đầu mối thu mua măng trúc và quả mơ do người dân khai thác hợp pháp, đồng thời đầu tư dây chuyền chế biến, chuẩn hóa an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc và định vị thương hiệu.

1
Sản xuất sản phẩm OCOP trà hoa vàng 5 sao tại Công ty CP Kinh doanh Lâm sản Đạp Thanh, xã Kỳ Thượng. (Ảnh: Quảng Ninh Portal)

"Địa phương luôn khuyến khích, tạo điều kiện để doanh nghiệp nghiên cứu, đề xuất các ý tưởng đầu tư phù hợp với tiềm năng sẵn có. Qua đó không chỉ khai thác hiệu quả tài nguyên bản địa, nâng cao giá trị nông sản mà còn giải quyết việc làm, tăng thu nhập bền vững cho người dân", ông Khiếu Anh Tú, Phó Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND xã Kỳ Thượng chia sẻ.

Chuẩn hóa vùng nguyên liệu và nâng cao năng lực chủ thể

Từ những mô hình điểm tại cơ sở, bức tranh tổng thể của chương trình OCOP toàn tỉnh ghi nhận nhiều chuyển biến tích cực về cả chất và lượng. Trong giai đoạn 2021–2025, việc kiện toàn bộ máy quản lý từ tỉnh đến 100% địa phương, kết hợp với hoạt động tập huấn, tư vấn chuyên sâu đã giúp các chủ thể nâng cao rõ rệt năng lực sản xuất và quản trị.

Vùng nguyên liệu chuẩn hóa: Toàn tỉnh hiện có 322,35 ha đạt chứng nhận VietGAP, hơn 460 ha đạt chuẩn hữu cơ; thiết lập được 33 mã số vùng trồng (trên 800 ha) cùng 10 mã số cơ sở đóng gói phục vụ xuất khẩu.

Chuyển đổi số và sở hữu trí tuệ: Gần 100% sản phẩm OCOP đã ứng dụng tem QR-code truy xuất nguồn gốc; khoảng 70% sản phẩm từ 3 sao trở lên được cấp văn bằng bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ.

Quy mô sản phẩm: Quảng Ninh có 451 sản phẩm từng được công nhận từ 3 sao trở lên. Tính đến hết tháng 8/2026, có 358 sản phẩm còn thời hạn chứng nhận (gồm 263 sản phẩm 3 sao, 79 sản phẩm 4 sao và 16 sản phẩm 5 sao) thuộc 139 chủ thể (45 doanh nghiệp, 45 hợp tác xã và 49 hộ, cơ sở sản xuất).

Để giữ vững uy tín thương hiệu, công tác rà soát, đánh giá lại được thực hiện nghiêm túc. Trong năm 2026, toàn tỉnh có 86 sản phẩm đến kỳ đánh giá lại; đến nay đã tiếp nhận hơn 50 hồ sơ đề nghị đánh giá lại cùng gần 40 sản phẩm đăng ký mới để chuẩn bị cho đợt phân hạng dự kiến diễn ra vào cuối tháng 11/2026.

2
Gian hàng giới thiệu sản phẩm OCOP miến dong Bình Liêu tại Hội chợ OCOP và Triển lãm Đặc sản vùng miền “Sắc thu Quảng Ninh 2026”. (Ảnh: Quảng Ninh Portal)

Hướng tới kinh tế xanh và du lịch nông thôn giai đoạn 2026–2030

Bên cạnh những thành tựu nổi bật, hành trình nâng tầm sản phẩm OCOP Quảng Ninh vẫn đối diện với một số điểm nghẽn cần tháo gỡ. Một bộ phận chủ thể chưa thực sự chủ động trong việc duy trì chất lượng và hoàn thiện hồ sơ đánh giá lại khi hết hạn chứng nhận; công tác chuẩn hóa bao bì và đăng ký sở hữu trí tuệ chưa đồng đều. Ngoài ra, nhóm sản phẩm dịch vụ du lịch cộng đồng, du lịch sinh thái còn hạn chế, sự bắt tay giữa chủ thể OCOP với các doanh nghiệp lữ hành, cơ sở lưu trú chưa tạo thành chuỗi khép kín ổn định.

Bước vào giai đoạn 2026–2030, Quảng Ninh xác định chiến lược phát triển OCOP theo chiều sâu, lấy vùng nguyên liệu, chất lượng cốt lõi và nhu cầu thị trường làm kim chỉ nam. Theo đó, tỉnh sẽ tập trung vào các nhóm giải pháp trọng tâm:

Đầu tư hạ tầng vùng nguyên liệu: Ưu tiên khu vực miền núi, vùng đồng bào dân tộc thiểu số; mở rộng diện tích sản xuất đạt chuẩn VietGAP, GlobalGAP, hữu cơ gắn liền với mã số vùng trồng, vùng nuôi.

Đẩy mạnh chế biến sâu và nâng hạng sao: Khuyến khích khởi nghiệp sáng tạo, ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số và cải tiến bao bì để nâng cấp các sản phẩm 3–4 sao lên phân khúc 4–5 sao có giá trị gia tăng cao.

Gắn kết OCOP với văn hóa và du lịch: Phát triển mạnh mẽ mô hình du lịch nông thôn, kinh tế xanh để mỗi sản phẩm OCOP không chỉ là một mặt hàng thương mại đơn thuần, mà còn trở thành "đại sứ" mang đậm bản sắc văn hóa và niềm tự hào của từng vùng đất trên địa bàn tỉnh.

Mạnh Tiến