Theo tổng hợp của Văn phòng Thường trực Ban Chỉ đạo 389 quốc gia, thuốc giả được phát hiện ở nhiều nhóm sản phẩm, từ kháng sinh, thuốc giảm đau, hạ sốt đến thuốc tim mạch, vitamin, khoáng chất và thuốc điều trị ung thư. Bên cạnh đó, thuốc không đạt tiêu chuẩn chất lượng, thuốc không rõ nguồn gốc vẫn được đưa vào thị trường thông qua nhiều con đường như xách tay, nhập lậu hoặc trà trộn vào hoạt động kinh doanh tại các cơ sở bán buôn, bán lẻ dược phẩm trong nước.
Đáng chú ý, các đối tượng vi phạm ngày càng thay đổi phương thức hoạt động, tổ chức sản xuất và tiêu thụ thuốc giả theo hướng phân tán, khép kín nhằm né tránh sự kiểm tra của cơ quan chức năng.
Theo ông Trần Đức Đông, Chánh Văn phòng Thường trực Ban Chỉ đạo 389 quốc gia, một trong những thủ đoạn phổ biến là tập trung làm giả các loại thuốc có nhu cầu tiêu thụ lớn. Hoạt động sản xuất thường được chia nhỏ tại nhiều địa điểm, với từng công đoạn riêng biệt như pha trộn nguyên liệu, dập khuôn, in bao bì và đóng gói. Các đối tượng thuê lao động phổ thông thực hiện một số khâu gia công để hạn chế nguy cơ bị phát hiện.
Ngoài ra, một số trường hợp còn sử dụng bao bì in xuất xứ nước ngoài nhằm tạo niềm tin cho người mua, khiến người tiêu dùng khó phân biệt sản phẩm thật và giả.
Lợi dụng thương mại điện tử để tiêu thụ thuốc vi phạm
Không chỉ hoạt động qua các kênh phân phối truyền thống, các đối tượng còn tận dụng mạng xã hội và sàn thương mại điện tử để quảng bá, giao dịch và tiêu thụ thuốc giả, thuốc không bảo đảm chất lượng.
Việc vận chuyển hàng hóa chủ yếu thông qua dịch vụ bưu chính, chuyển phát nhanh và đội ngũ giao hàng. Các giao dịch được thực hiện bằng tài khoản ảo, không có hóa đơn, chứng từ hợp lệ, gây khó khăn cho việc truy xuất nguồn gốc hàng hóa cũng như xác định các tổ chức, cá nhân liên quan.
Một thủ đoạn đáng lo ngại khác là sử dụng quảng cáo sai sự thật để thu hút người mua. Các đối tượng có thể lợi dụng hình ảnh bác sĩ, dược sĩ, người nổi tiếng hoặc ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để tạo dựng nội dung quảng cáo, thổi phồng công dụng sản phẩm, khiến người tiêu dùng hiểu nhầm về chất lượng và hiệu quả sử dụng.
Những phương thức này không chỉ làm gia tăng nguy cơ thuốc giả tiếp cận người tiêu dùng mà còn gây khó khăn cho công tác quản lý, kiểm tra và xử lý vi phạm trên môi trường số.
Tăng cường phối hợp, tháo gỡ khó khăn trong xử lý vi phạm
Trước diễn biến phức tạp của tình trạng sản xuất, kinh doanh thuốc giả, thời gian qua, các cơ quan chức năng, trong đó có ngành Y tế, Công an, Quản lý thị trường, Hải quan và các lực lượng liên quan đã tăng cường phối hợp đấu tranh, kiểm tra và xử lý vi phạm.
Nhiều vụ án lớn liên quan đến sản xuất, buôn bán thuốc chữa bệnh, thuốc phòng bệnh giả đã được phát hiện, xử lý. Đặc biệt, hoạt động điều tra của lực lượng Công an đã góp phần bóc gỡ các tổ chức, đường dây vi phạm có quy mô lớn, liên kết giữa nhiều đối tượng tại nhiều địa phương.
Qua đó, nhiều sản phẩm không bảo đảm chất lượng được thu hồi, các cơ quan chức năng cũng kịp thời phát đi cảnh báo nhằm hạn chế nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe cộng đồng.
Tuy nhiên, theo đánh giá của Văn phòng Thường trực Ban Chỉ đạo 389 quốc gia, công tác phối hợp giữa các lực lượng tại một số địa bàn, thời điểm vẫn chưa thực sự đồng bộ. Tình trạng chồng chéo về chức năng, nhiệm vụ, thẩm quyền hoặc những khoảng trống trong quy định pháp luật cũng gây trở ngại cho quá trình xử lý.
Đáng chú ý, quy trình giám định, kiểm nghiệm trong một số vụ việc còn kéo dài, chi phí cao, ảnh hưởng đến tiến độ điều tra, xác minh và xử lý vi phạm.
Thời gian tới, Văn phòng Thường trực Ban Chỉ đạo 389 quốc gia tiếp tục tham mưu Ban Chỉ đạo chỉ đạo các bộ, ngành và địa phương triển khai hiệu quả những chỉ đạo của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ và Trưởng ban Chỉ đạo 389 quốc gia về đấu tranh chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả trong tình hình mới, trong đó có Chỉ thị số 17/CT-TTg.
Theo Ban Chỉ đạo 389 quốc gia, thực hiện Chỉ thị số 17/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ về tăng cường đấu tranh chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả đối với các nhóm mặt hàng dược phẩm, mỹ phẩm, thực phẩm chức năng, dược liệu và vị thuốc y học cổ truyền, trong năm qua, lực lượng chức năng trên cả nước đã phát hiện, xử lý gần 4.000 vụ vi phạm.
Trong số này, có 1.603 vụ vi phạm liên quan đến dược phẩm, 81 vụ liên quan đến dược liệu và 18 vụ liên quan đến vị thuốc y học cổ truyền.
Những con số trên cho thấy yêu cầu cấp thiết phải tiếp tục siết chặt công tác quản lý thị trường dược phẩm, nâng cao hiệu quả phối hợp giữa các lực lượng chức năng và tăng cường kiểm soát hoạt động kinh doanh trên môi trường mạng, qua đó góp phần ngăn chặn thuốc giả, bảo vệ quyền lợi và sức khỏe người tiêu dùng.
PV
