Gỡ nút thắt cho hàng nghìn dự án tồn đọng
Phát biểu tại phiên thảo luận tổ về dự án Nghị quyết của Quốc hội về cơ chế, chính sách đặc thù xử lý vi phạm pháp luật liên quan đến kinh tế nhà nước, kinh tế tư nhân và nghiên cứu, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan nhấn mạnh việc ban hành một nghị quyết riêng là yêu cầu cấp thiết từ thực tiễn.
Theo Bộ trưởng, quá trình điều hành và triển khai các nhiệm vụ của ngành Y tế thời gian qua cho thấy nhiều dự án lớn rơi vào tình trạng kéo dài vì thiếu cơ sở pháp lý để xử lý các tồn tại phát sinh. Điển hình là Dự án Cơ sở 2 của Bệnh viện Bạch Mai và Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức, dù nhiều lần được chỉ đạo tháo gỡ nhưng vẫn gặp không ít vướng mắc.
Bộ trưởng cho rằng nếu Nghị quyết được Quốc hội thông qua, các bộ, ngành và địa phương sẽ có căn cứ pháp lý thống nhất để phân định rõ trách nhiệm xử lý các sai phạm trong quá khứ với nhiệm vụ tiếp tục khắc phục hậu quả, hoàn thiện dự án và đưa công trình vào khai thác.
Theo Bộ trưởng Đào Hồng Lan, đây không chỉ là giải pháp cho riêng ngành Y tế mà còn có ý nghĩa đối với khoảng 3.000 dự án đang đình trệ trên phạm vi cả nước. Khi các dự án được khơi thông, nguồn lực đầu tư sẽ được giải phóng, tạo thêm động lực cho tăng trưởng kinh tế.
Cần bảo vệ cán bộ dám nghĩ, dám làm
Bên cạnh việc tháo gỡ các điểm nghẽn về pháp lý, Bộ trưởng Đào Hồng Lan cho rằng Nghị quyết còn mang ý nghĩa tạo niềm tin cho đội ngũ cán bộ trong quá trình thực thi công vụ.
Theo Bộ trưởng, nhiều khó khăn hiện nay xuất phát từ những tồn tại lịch sử hoặc do hệ thống pháp luật chưa hoàn thiện. Trong bối cảnh đó, những cán bộ không có hành vi tham ô, tham nhũng nhưng chủ động tìm giải pháp xử lý vướng mắc vì lợi ích chung cần được bảo vệ để yên tâm thực hiện nhiệm vụ.
Bộ trưởng nhấn mạnh, nếu có cơ chế pháp lý rõ ràng, cán bộ sẽ mạnh dạn hơn trong việc đề xuất giải pháp, xử lý công việc và thúc đẩy tiến độ các dự án. Đây cũng là điều kiện để khuyến khích tinh thần đổi mới, sáng tạo trong hoạt động quản lý nhà nước.
Đề nghị thay đổi cách tiếp cận về khoa học công nghệ
Đóng góp vào nội dung liên quan đến khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, Bộ trưởng Đào Hồng Lan đề nghị Ban soạn thảo rà soát lại cách sử dụng thuật ngữ trong dự thảo Nghị quyết.
Theo Bộ trưởng, việc chỉ sử dụng từ "ứng dụng" trong cụm từ "ứng dụng khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số" chưa phản ánh đầy đủ yêu cầu phát triển hiện nay. Khái niệm này chủ yếu thể hiện việc tiếp nhận và áp dụng các thành quả sẵn có, trong khi tinh thần của Nghị quyết 57-NQ/TW đặt ra yêu cầu phải chủ động nghiên cứu, sáng tạo và làm chủ công nghệ.
Bộ trưởng phân tích quá trình phát triển khoa học công nghệ không chỉ dừng ở khâu ứng dụng mà còn bao gồm nghiên cứu, xây dựng chính sách, tham mưu cơ chế, tổ chức triển khai, chuyển giao công nghệ và phát triển các sản phẩm chiến lược. Đây là chuỗi hoạt động liên tục, đòi hỏi sự chủ động ở mọi khâu.
Từ thực tế đó, Bộ trưởng đề xuất thay cụm từ "ứng dụng khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số" bằng "nghiên cứu và triển khai nhiệm vụ nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số". Theo Bộ trưởng, cách diễn đạt này phản ánh đầy đủ hơn quá trình từ nghiên cứu đến chuyển giao công nghệ, phù hợp với mục tiêu xây dựng năng lực tự chủ khoa học và công nghệ của Việt Nam.
Hoàn thiện hành lang pháp lý để thúc đẩy đổi mới sáng tạo
Chia sẻ thêm về quá trình triển khai nhiệm vụ của ngành, Bộ trưởng Đào Hồng Lan cho biết Bộ Y tế là một trong những bộ tích cực tham mưu phát triển các sản phẩm và công nghệ chiến lược. Nhiều nội dung đã được Ban Chỉ đạo quốc gia và Bộ Khoa học và Công nghệ xem xét, thẩm định.
Tuy nhiên, việc triển khai vẫn gặp nhiều khó khăn khi hệ thống văn bản hướng dẫn chưa hoàn thiện. Bộ trưởng dẫn chứng, mặc dù yêu cầu đặt ra là phải có sản phẩm bước đầu trong năm 2026 nhưng các tiêu chí của "chương trình đặc biệt" theo Nghị định 260/2026/NĐ-CP để lựa chọn sản phẩm chiến lược vẫn chưa được ban hành.
Theo Bộ trưởng, thực tế này cho thấy sự thiếu đồng bộ giữa chủ trương và cơ chế thực hiện. Vì vậy, việc sớm ban hành Nghị quyết với những quy định đặc thù không chỉ giúp tháo gỡ các điểm nghẽn về pháp lý mà còn tạo cơ sở để các bộ, ngành chủ động triển khai nhiệm vụ, bảo đảm quá trình nghiên cứu, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số không bị gián đoạn trong khi hệ thống pháp luật tiếp tục được hoàn thiện.
