Đang đi du lịch thì bất ngờ đau ngực, khó thở
Cách thời điểm nhập viện khoảng 3 ngày, bà N.T.B. (66 tuổi, ngụ xã Trần Đề, TP. Cần Thơ) cùng gia đình đi du lịch Nha Trang bằng xe giường nằm. Trong ngày đầu của chuyến đi, sức khỏe của bà hoàn toàn bình thường. Tuy nhiên, đến ngày tiếp theo, bà bắt đầu xuất hiện các triệu chứng đau tức ngực sau xương ức, tim đập nhanh và khó thở tăng dần, đặc biệt khi vận động hoặc lên xuống xe.
"Tôi cứ nghĩ mình bị mệt do đi đường xa. Nhưng càng lúc càng khó thở, mỗi lần bước lên xuống xe là thấy tim đập mạnh, người rã rời. Có lúc cảm giác như muốn ngất" - bà B. nhớ lại.
Do triệu chứng ngày càng nhiều, bà được đưa đến một cơ sở y tế địa phương để cấp cứu. Tại đây, các bác sĩ nghĩ nhiều đến bệnh lý tim mạch do biểu hiện khá giống nhồi máu cơ tim. Tuy nhiên sau điều trị, tình trạng không cải thiện nên gia đình quyết định đưa bà về Bệnh viện Đa khoa Quốc tế S.I.S Cần Thơ để tiếp tục thăm khám và điều trị.
Tưởng nhồi máu cơ tim nhưng thủ phạm lại là cục máu đông trong phổi
BS. Trần Thị Như Ngọc - Khoa Nội Tổng hợp, Bệnh viện Đa khoa Quốc tế S.I.S Cần Thơ cho biết, khi nhập viện, bệnh nhân vẫn còn đau ngực và khó thở nhiều khi vận động. Kết quả CT phổi ghi nhận nhiều huyết khối cấp tính xuất hiện ở hệ động mạch phổi hai bên, siêu âm tim đã xuất hiện những dấu hiệu rối loạn chức năng tim phải.
"Trong chuyên ngành, chúng tôi thường ví thuyên tắc động mạch phổi giống như tình trạng 'chết đuối trên cạn'. Bệnh nhân vẫn đang thở, vẫn cố gắng hít không khí vào phổi nhưng oxy không thể đi vào máu một cách hiệu quả do dòng máu đến phổi bị cục máu đông chặn lại. Nói cách khác, phổi vẫn có oxy nhưng máu không đến được nơi trao đổi khí để mang oxy đi nuôi cơ thể" - Trần Thị Như Ngọc giải thích.
Khi động mạch phổi bị tắc nghẽn, máu nghèo oxy từ tim phải không thể lưu thông đến các phế nang để nhận oxy. Hậu quả là người bệnh xuất hiện khó thở dữ dội, hụt hơi, đau ngực, tim đập nhanh, thậm chí suy hô hấp và suy tim cấp trong những trường hợp nặng. "Điều đáng lưu ý là triệu chứng của thuyên tắc động mạch phổi đôi khi rất giống với nhồi máu cơ tim, khiến người bệnh dễ nhầm lẫn. Vì vậy, việc thăm khám và thực hiện các cận lâm sàng phù hợp đóng vai trò rất quan trọng trong chẩn đoán chính xác nguyên nhân"- bác sĩ Như Ngọc cho hay.
Chậm vài giờ có thể mất cơ hội cứu sống bệnh nhân
Theo BS. Trần Thị Như Ngọc, tùy mức độ tắc nghẽn động mạch phổi mà phương pháp điều trị sẽ khác nhau. Đối với những trường hợp huyết khối ở các nhánh động mạch phổi nhỏ, chưa gây tắc hoàn toàn, độ bão hòa oxy trong máu (SpO₂) vẫn được duy trì trên 90%, người bệnh chưa có biểu hiện suy tim hoặc suy hô hấp nặng thì có thể điều trị nội khoa bằng thuốc kháng đông kết hợp hỗ trợ oxy và theo dõi sát. Tuy nhiên, với những trường hợp huyết khối lớn gây tắc hoàn toàn hoặc gần hoàn toàn động mạch phổi, bệnh nhân sẽ nhanh chóng rơi vào tình trạng thiếu oxy nghiêm trọng, suy tim phải cấp và có nguy cơ tử vong rất cao.
"Chỉ cần chậm trễ trong vài giờ, bệnh nhân thuyên tắc động mạch phổi nặng có thể tử vong do tình trạng 'ngộp thở trên cạn', bởi oxy không thể được đưa vào máu để nuôi các cơ quan trong cơ thể. Khi đó, việc tái thông mạch máu bằng các kỹ thuật can thiệp lấy huyết khối phải được thực hiện khẩn cấp để giành lại cơ hội sống cho người bệnh"- bác sĩ Như Ngọc nhấn mạnh.
Trong trường hợp của bà B., các bác sĩ đánh giá đây là trường hợp may mắn khi huyết khối chưa gây tắc hoàn toàn động mạch phổi. Bệnh nhân đáp ứng tốt với phác đồ điều trị kháng đông nên không cần can thiệp tái thông mạch máu.
Sau 11 ngày điều trị, tình trạng đau ngực và khó thở gần như biến mất. Bệnh nhân có thể đi lại, sinh hoạt bình thường và được xuất viện.
Nhiều trường hợp thuyên tắc phổi nặng đã được cứu sống
Theo các bác sĩ Bệnh viện Đa khoa Quốc tế S.I.S Cần Thơ, trong những năm qua, bệnh viện đã tiếp nhận và điều trị thành công nhiều trường hợp thuyên tắc động mạch phổi nặng bằng các kỹ thuật can thiệp chuyên sâu nhằm tái thông động mạch phổi, giúp cứu sống nhiều bệnh nhân trong tình trạng nguy kịch.
Các bác sĩ nhận định, trường hợp của bà B. có nhiều yếu tố nguy cơ hình thành huyết khối như tuổi cao, thể trạng béo phì và đặc biệt là việc phải nằm, ngồi trên xe đường dài trong nhiều giờ liên tục.
Việc ít vận động trong thời gian dài có thể khiến máu lưu thông chậm, làm tăng nguy cơ hình thành huyết khối tĩnh mạch sâu ở chân. Các cục máu đông này có thể theo dòng máu di chuyển lên phổi và gây thuyên tắc động mạch phổi.
Bác sĩ khuyến cáo gì?
Để phòng ngừa nguy cơ hình thành huyết khối trong các chuyến đi dài, các bác sĩ Bệnh viện Đa khoa Quốc tế S.I.S Cần Thơ khuyến cáo:
- Đứng dậy vận động hoặc thay đổi tư thế sau mỗi 1–2 giờ.
- Thực hiện các động tác co duỗi chân thường xuyên khi phải ngồi hoặc nằm lâu.
- Uống đủ nước trong suốt hành trình.
- Hạn chế nằm hoặc ngồi bất động liên tục trong nhiều giờ.
Đặc biệt, khi xuất hiện các dấu hiệu như đau ngực, khó thở, tim đập nhanh, chóng mặt, ngất hoặc sưng đau một bên chân, người dân cần nhanh chóng đến cơ sở y tế để được thăm khám và điều trị kịp thời.
Việc nhận biết sớm các dấu hiệu cảnh báo và chủ động phòng ngừa có ý nghĩa rất quan trọng trong việc giảm nguy cơ thuyên tắc mạch máu, bảo vệ sức khỏe và tính mạng người bệnh.
Theo BV Đa khoa Quốc tế S.I.S Cần Thơ
