Đô thị không chỉ có đường sá, nhà ở
Phát biểu tại hội trường, Đại biểu Quốc hội Lê Thị Hoài Chung cho rằng Việt Nam đang bước vào giai đoạn đô thị hóa nhanh. Các đô thị ngày càng trở thành động lực của tăng trưởng kinh tế, đổi mới sáng tạo và nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân.
Tuy nhiên, quá trình này cũng kéo theo nhiều sức ép lên hạ tầng. Ùn tắc giao thông, ngập úng, ô nhiễm môi trường, thiếu không gian công cộng và chênh lệch trong tiếp cận các dịch vụ thiết yếu vẫn hiện hữu tại nhiều đô thị.
Từ thực tế đó, nữ đại biểu cho rằng việc xây dựng Luật Phát triển đô thị cần tạo ra một khung pháp lý thống nhất, có tầm nhìn dài hạn, phân định rõ trách nhiệm và tăng tính chủ động cho chính quyền đô thị.
Theo bà, phát triển đô thị không thể chỉ được đo bằng số lượng nhà ở, tuyến đường hay công trình xây dựng. Một đô thị cần hướng tới sự bền vững, an toàn, thông minh, bao trùm, có khả năng chống chịu và đáng sống.
“Thước đo của một đô thị phát triển không chỉ là có bao nhiêu tuyến đường, bao nhiêu tòa nhà hay bao nhiêu dự án, mà quan trọng hơn là người dân sống trong đô thị đó có an toàn hơn, khỏe mạnh hơn, được phục vụ tốt hơn và có chất lượng cuộc sống tốt hơn hay không”, Đại biểu Quốc hội Lê Thị Hoài Chung nhấn mạnh.
Là bác sĩ và Giám đốc Sở Y tế tỉnh Nghệ An, bà tập trung góp ý vào các quy định liên quan trực tiếp đến y tế, quy hoạch mạng lưới cơ sở y tế và khả năng ứng phó với các tình huống khẩn cấp trong đô thị.
Đưa y tế vào quy hoạch hạ tầng đô thị
Góp ý Điều 27 về phát triển hệ thống y tế, an sinh xã hội, Đại biểu Quốc hội Lê Thị Hoài Chung đề nghị dự thảo luật không chỉ xem y tế là một nhóm dịch vụ an sinh.
Theo bà, y tế cần được xác định là cấu phần thiết yếu của hạ tầng đô thị, gắn trực tiếp với chất lượng sống của người dân. Quy hoạch đô thị phải tính đến khả năng tiếp cận dịch vụ chăm sóc sức khỏe một cách công bằng, thuận tiện, kịp thời và bảo đảm chất lượng.
Không chỉ mạng lưới khám, chữa bệnh, năng lực y tế dự phòng cũng cần được tính trong quy hoạch. Cấp cứu ngoại viện, phòng chống dịch bệnh, ứng phó thảm họa và các tình huống y tế khẩn cấp phải được đặt trong tổng thể phát triển đô thị.
Liên quan điểm a khoản 2 Điều 10 về quy hoạch thành phố, nữ đại biểu đề nghị bổ sung yêu cầu quy hoạch, phân bố mạng lưới cơ sở y tế phù hợp với quy mô và mật độ dân cư, tốc độ đô thị hóa, đặc điểm địa bàn cũng như nhu cầu chăm sóc sức khỏe.
Đặc biệt, mạng lưới cấp cứu ngoại viện cần được quy hoạch đồng bộ với giao thông đô thị. Các điểm cấp cứu, phương tiện vận chuyển và hệ thống điều phối phải được tính toán ngay trong quá trình lập quy hoạch, thay vì chỉ xử lý khi phát sinh nhu cầu.
Đại biểu cũng đề xuất nghiên cứu một đầu số cấp cứu ngắn, dễ nhớ. Khi người dân gọi, hệ thống có thể xác định vị trí, lựa chọn điểm cấp cứu và phương tiện gần nhất, sau đó điều phối theo thời gian thực.
“Đây không chỉ là vấn đề ứng dụng công nghệ, mà là vấn đề quy hoạch và tổ chức hạ tầng đô thị để cứu người”, bà nói.
Mỗi phút trong cấp cứu đều có giá trị
Theo Đại biểu Quốc hội Lê Thị Hoài Chung, với những trường hợp đột quỵ, nhồi máu cơ tim, chấn thương nặng hay vận chuyển mô, tạng, thời gian có ý nghĩa đặc biệt.
Tại các đô thị lớn, tình trạng ùn tắc có thể làm chậm quá trình vận chuyển người bệnh. Ngay cả khi xe cứu thương đã bật còi và đèn ưu tiên, việc tiếp cận hiện trường hoặc đưa người bệnh đến cơ sở điều trị vẫn có thể bị ảnh hưởng bởi mật độ giao thông.
Vì vậy, quy hoạch đô thị cần tính đến hành lang ưu tiên cho phương tiện cấp cứu, khả năng tiếp cận hiện trường và kết nối giữa mạng lưới giao thông với hệ thống cấp cứu y tế.
Cách tiếp cận này đặt cấp cứu ngoại viện trong mối liên hệ trực tiếp với tổ chức không gian đô thị. Một mạng lưới bệnh viện có đầy đủ năng lực nhưng thiếu phương án tiếp cận nhanh từ hiện trường vẫn khó phát huy tối đa hiệu quả trong những tình huống mà thời gian quyết định khả năng cứu sống người bệnh.
Từ góc độ quản lý ngành, đại biểu đề nghị những nội dung liên quan trực tiếp đến mạng lưới y tế phải có sự tham gia, cho ý kiến chuyên môn của Bộ Y tế khi lập và điều chỉnh quy hoạch.
Theo bà, việc này giúp bảo đảm sự thống nhất giữa quy hoạch đô thị và quy hoạch ngành y tế, tránh tình trạng phát triển không gian đô thị nhưng thiếu đồng bộ về hạ tầng chăm sóc sức khỏe.
Đô thị phải tính đến già hóa dân số
Góp ý điểm đ khoản 1 Điều 12 về nguyên tắc đầu tư, xây dựng, tái thiết đô thị, Đại biểu Quốc hội Lê Thị Hoài Chung cho rằng dự thảo đã đề cập yêu cầu hài hòa lợi ích của người dân nhưng cần bổ sung một số yếu tố mới.
Trong đó, đô thị phải có khả năng thích ứng với già hóa dân số, bảo đảm tiếp cận dịch vụ y tế và sẵn sàng ứng phó với dịch bệnh, thảm họa cùng các tình huống y tế khẩn cấp.
Theo đại biểu, đô thị tương lai cần được thiết kế thân thiện hơn với người cao tuổi, người khuyết tật và các nhóm dễ bị tổn thương. Giao thông, không gian công cộng, nhà ở và hệ thống dịch vụ xã hội đều phải tính đến khả năng tiếp cận của những nhóm dân cư này.
Khả năng tiếp cận cơ sở y tế cũng không thể tách khỏi bài toán đó. Khi dân số đô thị thay đổi về quy mô và cơ cấu, mạng lưới chăm sóc sức khỏe cũng cần được điều chỉnh theo nhu cầu thực tế.
Đề xuất của nữ đại biểu đặt vấn đề y tế trong tổng thể quy hoạch đô thị, từ phòng bệnh, chăm sóc sức khỏe thường xuyên đến cấp cứu và ứng phó với những tình huống bất thường.
Bà kỳ vọng Luật Phát triển đô thị sau khi được ban hành sẽ tạo nền tảng pháp lý cho một mô hình phát triển lấy con người làm trung tâm, chất lượng sống làm mục tiêu và khả năng chống chịu làm năng lực cốt lõi.
Đó cũng là cách tiếp cận để đô thị không chỉ phát triển về quy mô mà trở thành nơi người dân có thể sống an toàn, tiếp cận các dịch vụ thiết yếu và được bảo vệ tốt hơn trước những rủi ro về sức khỏe.
