Từ những video giới thiệu sản phẩm trên Facebook đến các đơn hàng được giao cho hàng nghìn khách hàng, hoạt động kinh doanh của Ngô Bá Mạnh từng diễn ra khá sôi động. Tuy nhiên, đằng sau những nội dung quảng cáo được xây dựng để thu hút người mua là các sản phẩm thảo mộc không có giấy tờ chứng minh nguồn gốc, xuất xứ và thông tin giới thiệu sai sự thật về công dụng hàng hóa.
Ngày 29/9/2026, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Lào Cai đã khởi tố vụ án, khởi tố bị can đối với Ngô Bá Mạnh (sinh năm 1998, trú tại phường Yên Bái, tỉnh Lào Cai) về tội Lừa dối khách hàng.
Trước đó, ngày 3/9/2026, lực lượng chức năng kiểm tra cơ sở kinh doanh của Mạnh, phát hiện đối tượng bán các mặt hàng thảo mộc không có giấy tờ chứng minh nguồn gốc. Đáng chú ý, Mạnh sử dụng 4 tài khoản Facebook để kinh doanh, tự xây dựng nội dung và quay video quảng cáo, giới thiệu sai sự thật về nguồn gốc, xuất xứ cũng như công dụng sản phẩm nhằm tạo niềm tin cho khách hàng.
Theo kết quả điều tra, từ tháng 4/2025 đến tháng 8/2026, Mạnh nhập hơn 8,8 tấn thảo mộc từ nhiều nguồn trôi nổi, bán cho hơn 4.800 khách hàng. Tổng doanh thu đạt khoảng 1,446 tỷ đồng, số tiền thu lợi bất chính hơn 178 triệu đồng.
Một trường hợp khác gây chú ý là Vũ Hoàng Hải, được biết đến với tên gọi Hải Sapa TV. Ngày 24/8/2026, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Lào Cai đã khởi tố vụ án liên quan đến hành vi Lừa dối khách hàng và Vi phạm quy định về công tác kế toán gây hậu quả nghiêm trọng; trong đó Hải bị khởi tố về tội Lừa dối khách hàng.
Theo thông tin điều tra, Hải cùng vợ quảng cáo sản phẩm “Thịt trâu sấy đặc sản Tây Bắc” mang thương hiệu Hải Sapa TV, trong khi nguyên liệu sản xuất là thịt trâu đông lạnh nhập khẩu từ Ấn Độ. Từ năm 2022 đến năm 2025, vợ Hải đã mua sản phẩm thịt trâu sấy của doanh nghiệp với tổng số tiền khoảng 30 tỷ đồng để bán ra thị trường.
Hai vụ việc có những diễn biến và quy mô kinh doanh khác nhau, nhưng cùng đặt ra vấn đề về tính trung thực của thông tin hàng hóa. Khi nguồn gốc, xuất xứ và công dụng sản phẩm được giới thiệu không đúng thực tế, người tiêu dùng có thể đưa ra quyết định mua hàng dựa trên những thông tin sai lệch. Đáng lưu ý, việc sử dụng mạng xã hội và sức ảnh hưởng của các tài khoản bán hàng có thể giúp thông tin quảng cáo tiếp cận lượng lớn khách hàng trong thời gian ngắn.
Thương hiệu và quảng cáo không thể thay thế tính minh bạch của sản phẩm
Trong môi trường kinh doanh trực tuyến, thương hiệu, hình ảnh nhận diện và nội dung quảng cáo là những yếu tố quan trọng giúp sản phẩm tiếp cận thị trường. Tuy nhiên, những yếu tố này chỉ có giá trị khi gắn với chất lượng thực tế và thông tin hàng hóa được cung cấp một cách trung thực.
Việc sử dụng tên thương hiệu, hình ảnh nhận diện hay các nội dung quảng bá để tạo dựng niềm tin không thể thay thế nghĩa vụ chứng minh nguồn gốc hàng hóa. Đặc biệt, với những sản phẩm được giới thiệu là đặc sản vùng miền hoặc có công dụng liên quan đến sức khỏe, thông tin về xuất xứ và đặc tính sản phẩm càng cần được kiểm chứng rõ ràng.
Ở góc độ bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ, việc xây dựng và phát triển thương hiệu cần đi đôi với trách nhiệm bảo đảm tính xác thực của thông tin sản phẩm. Một thương hiệu được nhận diện rộng rãi không đồng nghĩa với việc mọi thông tin gắn với thương hiệu đó đều mặc nhiên chính xác. Người kinh doanh cần tránh sử dụng hình ảnh, tên gọi và các yếu tố nhận diện theo cách khiến người tiêu dùng hiểu sai về nguồn gốc, đặc tính hàng hóa.
Trong khi đó, hành vi gian dối trong mua bán hàng hóa còn có thể bị xử lý hình sự theo Điều 198 Bộ luật Hình sự năm 2015, sửa đổi, bổ sung năm 2017 và năm 2025.
Theo quy định này, người thực hiện hành vi lừa dối khách hàng có thể bị phạt cảnh cáo, phạt tiền từ 10 triệu đồng đến 100 triệu đồng hoặc cải tạo không giam giữ đến 3 năm khi thuộc các trường hợp luật định. Đối với hành vi có tổ chức, có tính chất chuyên nghiệp, sử dụng thủ đoạn xảo quyệt hoặc thu lợi bất chính từ 50 triệu đồng trở lên, mức phạt có thể là từ 100 triệu đồng đến 500 triệu đồng hoặc phạt tù từ 1 năm đến 5 năm. Người phạm tội còn có thể bị áp dụng hình phạt bổ sung theo quy định.
Kiểm soát nguồn hàng, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng
Từ các vụ việc trên, Công an tỉnh Lào Cai khuyến cáo doanh nghiệp, hộ kinh doanh và cá nhân bán hàng trên mạng xã hội cần nghiêm túc chấp hành quy định pháp luật, không vì lợi nhuận mà nhập, mua bán hàng hóa không rõ nguồn gốc, xuất xứ. Các nội dung quảng cáo, giới thiệu sản phẩm phải bảo đảm trung thực, không cung cấp thông tin sai lệch về nguồn gốc, chất lượng và công dụng nhằm tạo lòng tin, thu hút khách hàng.
Các cơ sở kinh doanh cần kiểm tra kỹ nguồn hàng, lưu giữ đầy đủ hóa đơn, chứng từ và giấy tờ liên quan; cung cấp thông tin chính xác về sản phẩm, nhất là những mặt hàng được quảng cáo có công dụng liên quan đến sức khỏe. Việc tự ý đưa ra công dụng chưa được kiểm chứng hoặc sử dụng thông tin gây hiểu nhầm cho người tiêu dùng cũng cần được loại bỏ.
Đối với người tiêu dùng, cơ quan công an khuyến nghị cần tìm hiểu kỹ thông tin người bán, nguồn gốc và xuất xứ sản phẩm trước khi giao dịch trên Facebook và các nền tảng mạng xã hội. Người mua nên thận trọng với những mặt hàng được quảng cáo quá mức về công dụng nhưng không có tài liệu chứng minh rõ ràng; đồng thời kịp thời thông báo cho cơ quan chức năng khi phát hiện dấu hiệu kinh doanh hàng hóa không rõ nguồn gốc hoặc quảng cáo gian dối.
Trong bối cảnh thương mại điện tử và kinh doanh qua mạng xã hội ngày càng phát triển, uy tín thương hiệu không chỉ được tạo dựng bằng hình ảnh hay mức độ nhận diện, mà còn phải được bảo chứng bằng chất lượng sản phẩm và sự minh bạch trong từng thông tin cung cấp đến khách hàng. Đây cũng là nền tảng để xây dựng môi trường kinh doanh lành mạnh, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và duy trì giá trị thương hiệu một cách bền vững.
Trần Ân
