Không chỉ tôn vinh một đặc sản gắn với ký ức và văn hóa Cố đô, lễ hội năm nay còn mở ra một hướng đi mới: đưa thanh trà từ nông sản truyền thống đã được bảo hộ tài sản trí tuệ thêm mơ hội nâng cao giá trị sản phẩm, phát triển nông nghiệp xanh và thúc đẩy du lịch bền vững.
Từ lâu, thanh trà Thủy Xuân, Nguyệt Biều, Lương Quán đã được biết đến bởi dáng quả thon dài, vỏ vàng óng, tép mọng nước và vị ngọt thanh đặc trưng. Đây cũng là sản vật từng được tuyển chọn để dâng tiến Hoàng cung dưới triều Nguyễn. Hương vị riêng của thanh trà được hình thành từ điều kiện thổ nhưỡng, nguồn nước và khí hậu đặc trưng của vùng đất ven các dòng sông Hương, Bồ, Ô Lâu, Truồi.
Điểm nhấn đáng chú ý của mùa Lễ hội Thanh Trà Huế năm 2026 là việc đưa Chỉ dẫn địa lý vào khai thác thực tiễn, tạo thêm “tấm khiên” pháp lý cho thương hiệu thanh trà Huế. Đây được xem là cơ sở quan trọng để nhận diện nguồn gốc sản phẩm, hạn chế gian lận thương mại, chuẩn hóa sản xuất và từng bước nâng cao giá trị gia tăng cho người trồng.
Không dừng ở câu chuyện bảo hộ thương hiệu, Chỉ dẫn địa lý còn mở ra cơ hội hình thành chuỗi giá trị nông nghiệp bền vững, khuyến khích sản xuất an toàn, hữu cơ và gắn vùng trồng với thị trường tiêu thụ. Theo bà Lê Thị Lan Dung, Giám đốc HTX Thủy Biều, Chủ tịch Hội Thanh Trà TP Huế, người dân trồng thanh trà đang kỳ vọng lễ hội sẽ góp phần khai thông thị trường, mở rộng đầu ra và nâng cao giá trị cho sản phẩm.
Trong ba ngày lễ hội, những nhà rường, nhà vườn cổ kính sẽ trở thành không gian giao hòa giữa nông sản, văn hóa và du lịch. Các hoạt động trưng bày, trải nghiệm ẩm thực, biểu diễn nghệ thuật dân gian và nghi lễ cáo cung tiến Thanh trà sẽ góp phần tái hiện không gian văn hóa đặc trưng của vùng đất từng nổi tiếng với những vườn thanh trà trù phú.
Ông Trần Sơn, Phó Chủ tịch UBND phường Thủy Biều, cho rằng lễ hội là cầu nối giữa nông nghiệp sạch, văn hóa tâm linh và du lịch sinh thái, qua đó quảng bá hình ảnh con người xứ Huế và tạo thêm động lực xúc tiến thương mại.
Mùa thanh trà năm nay vẫn còn nỗi trăn trở khi giá bán chưa thực sự tương xứng với chất lượng sản phẩm. Nhưng từ câu chuyện “quà tiến vua” đến tài sản trí tuệ sẽ được quảng bá tại Lễ hội, thanh trà Huế đang đứng trước một cơ hội mới để nâng tầm thương hiệu.
Nếu được khai thác hiệu quả, Chỉ dẫn địa lý không chỉ bảo vệ tên tuổi một đặc sản mà còn có thể trở thành “đòn bẩy” để trái thanh trà tạo giá trị cao hơn, người trồng có thu nhập tốt hơn và những khu vườn Cố đô trở thành điểm đến của du lịch xanh.
Lễ hội Thanh trà Huế 2026 vì thế không chỉ là ngày hội của một mùa quả ngọt. Đó còn là câu chuyện về cách biến giá trị di sản thành sức mạnh kinh tế, để vị ngọt từng dâng tiến Hoàng cung tiếp tục tìm được chỗ đứng vững chắc trên thị trường hôm nay.
Bảo Hòa
