Môi giới một ca ghép thận, thu tiền tỷ
Chiều 17/8, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an TP. Hồ Chí Minh (Phòng Cảnh sát hình sự) thông tin kết quả điều tra vụ mua bán bộ phận cơ thể người được phát hiện từ tháng 7/2026. Qua điều tra, cơ quan công an xác định các nhóm đối tượng đã hình thành hoạt động môi giới mua bán thận, nhắm vào hai nhóm người có hoàn cảnh đặc biệt: bệnh nhân suy thận cần ghép tạng và những người gặp khó khăn về kinh tế, cần tiền.
Theo tài liệu, chứng cứ thu thập được, Phạm Đỗ Đăng Khoa (SN 1989, ngụ phường Long Bình, thành phố Đồng Nai), Phạm Thị Mỹ Hà (SN 1994, ngụ phường Pleiku, tỉnh Gia Lai) và Cao Thị Dự (SN 1988, ngụ xã Trung Hiệp, tỉnh Vĩnh Long) giữ vai trò chính trong các đường dây.
Các đối tượng tìm kiếm người có nhu cầu ghép thận thông qua mạng xã hội, các hội nhóm liên quan đến hiến, ghép thận hoặc các mối quan hệ cá nhân. Khi có người liên hệ, họ đưa ra mức chi phí từ 1,4-1,5 tỷ đồng cho một ca ghép thận và cam kết tìm người bán có chỉ số sức khỏe phù hợp.
Ở chiều ngược lại, nhóm môi giới tìm những người đang cần tiền, sau đó thỏa thuận giá mua thận thấp hơn số tiền đã nhận từ người có nhu cầu ghép. Khoản chênh lệch trở thành nguồn lợi bất chính của những người tổ chức.
Cách thức vận hành được phân chia khá cụ thể. Người trực tiếp tìm được người bán và giao dịch thành công có thể nhận 50 triệu đồng tiền giới thiệu. Người đưa người bán và người nhận đi khám, xét nghiệm, theo dõi kết quả và hỗ trợ các thủ tục liên quan được trả 10 triệu đồng cho mỗi ca thành công.
“Khoác áo” hiến tặng để che giấu giao dịch
Sau khi các bên có kết quả kiểm tra sức khỏe phù hợp, nhóm môi giới tiếp tục đưa người bán và người nhận đến bệnh viện để khám chuyên sâu, hoàn thiện hồ sơ hiến, ghép thận.
Điều tra cho thấy các đối tượng không dừng lại ở việc kết nối và thỏa thuận tiền. Để che giấu bản chất mua bán, họ hướng dẫn các bên thống nhất lời khai về mối quan hệ, lý do và động cơ hiến thận; chuẩn bị cách trả lời bác sĩ, nhân viên y tế và người tư vấn pháp lý.
Các giấy tờ phục vụ hồ sơ hiến, ghép cũng được hỗ trợ chuẩn bị. Trên hồ sơ, việc chuyển giao thận được thể hiện dưới hình thức tự nguyện hiến, tặng. Tuy nhiên, theo kết quả điều tra, giữa các bên đã thỏa thuận trước về việc mua bán, giá bán và phương thức giao nhận tiền.
Sau khi thanh toán tiền mua thận và các khoản chi phí liên quan như khám, xét nghiệm, đi lại, ăn ở, hoàn thiện hồ sơ, tiền công cho những người tham gia, phần chênh lệch còn lại được những người tổ chức hưởng lợi.
Theo các chuyên gia trong lĩnh vực ghép tạng, việc hiến tạng phải dựa trên nguyên tắc tự nguyện, không vụ lợi và tuân thủ quy định pháp luật. Khi lợi ích tiền bạc được đặt vào giao dịch, nguy cơ người có hoàn cảnh kinh tế khó khăn bị tác động, ép buộc hoặc đưa ra quyết định trong tình trạng thiếu lựa chọn có thể gia tăng.
Đặc biệt, việc hướng dẫn khai báo gian dối còn làm sai lệch quá trình xác minh, đánh giá hồ sơ hiến tạng. Đây là khâu có ý nghĩa trực tiếp đối với việc bảo đảm tính tự nguyện của người hiến và sự an toàn, minh bạch của hoạt động ghép tạng.
11 bị can bị khởi tố
Từ tài liệu thu thập được, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an TP. Hồ Chí Minh đã khởi tố 3 vụ án, 11 bị can về tội “Mua bán bộ phận cơ thể người”, quy định tại Điều 154 Bộ luật Hình sự.
11 bị can gồm Phạm Đỗ Đăng Khoa; Nguyễn Tấn Đạt (SN 1988, ngụ phường Phước Long); Phạm Nhất Tiến (SN 1995, ngụ xã Đầm Dơi, tỉnh Cà Mau); Phạm Thị Mỹ Hà; Lê Bá Huy (SN 1995, ngụ phường Bình Lợi Trung); Tô Minh Trung (SN 1991, ngụ xã An Trường, tỉnh Vĩnh Long); Cao Thị Dự; Nguyễn Hoàng Quốc Thái (SN 1995, ngụ xã Đất Đỏ); Ngô Thụy Tường Vy (SN 1993, ngụ phường Phú Lâm); Cao Hữu Đông (SN 1965, ngụ phường Hòa Hưng) và Huỳnh Thị Thúy Vân (SN 1991, ngụ xã Hòa Trí, tỉnh Khánh Hòa).
Vụ án đang được Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an TP. Hồ Chí Minh tiếp tục điều tra, làm rõ.
Từ vụ án, vấn đề đặt ra không chỉ nằm ở hành vi mua bán thận mà còn ở thủ đoạn lợi dụng quy trình hiến, ghép tạng để che giấu giao dịch. Khi một hồ sơ hiến tặng được dựng lên từ thỏa thuận mua bán phía sau, việc kiểm tra tính tự nguyện của người hiến sẽ đứng trước nhiều thách thức.
Ghép tạng vì mục đích nhân đạo, không phải giao dịch mua bán
Ghép tạng là một trong những thành tựu quan trọng của y học hiện đại, mở ra cơ hội sống cho nhiều bệnh nhân mắc bệnh lý giai đoạn cuối. Tuy nhiên, nguồn tạng khan hiếm cũng khiến nhu cầu ghép tạng luôn ở mức cao, tạo khoảng trống để các đường dây môi giới tìm cách trục lợi.
Theo Công an TP. Hồ Chí Minh, các đối tượng trong vụ án đã khai thác chính sự mất cân bằng này. Một bên cần tạng để duy trì sự sống, trong khi bên còn lại bị tác động bởi áp lực tài chính. Khoảng cách ấy bị biến thành lợi nhuận cho người môi giới.
Công an TP. Hồ Chí Minh cảnh báo hành vi mua bán, môi giới mua bán bộ phận cơ thể người là vi phạm pháp luật và sẽ bị xử lý nghiêm. Người dân cần cảnh giác trước những lời mời chào mua bán thận trên mạng xã hội, đặc biệt là các trường hợp cam kết tìm người nhận, người hiến hoặc “lo” thủ tục để hồ sơ được thông qua.
Cơ quan công an cũng đề nghị khi phát hiện cá nhân, tổ chức có dấu hiệu tìm kiếm, lôi kéo, môi giới, tổ chức mua bán bộ phận cơ thể người hoặc hướng dẫn hợp thức hóa hồ sơ để che giấu giao dịch, người dân cần kịp thời cung cấp thông tin cho cơ quan công an gần nhất.
Với những vụ việc liên quan đến mua bán tạng, việc xử lý hình sự là một phần của cuộc đấu tranh chống hành vi trục lợi. Về lâu dài, kiểm soát chặt quy trình hiến, ghép, tăng khả năng phát hiện dấu hiệu vụ lợi và bảo vệ người hiến trước các tác động về kinh tế vẫn là những mắt xích cần được đặc biệt chú trọng.
