Vấn đề nằm ở chỗ: đây không còn đơn thuần là “content giải trí”. Dưới góc độ pháp lý, hành vi này có thể xâm phạm đồng thời quyền hình ảnh, quyền nhân thân, quyền sở hữu trí tuệ, quyền liên quan và thậm chí có dấu hiệu lừa dối người tiêu dùng.
Rất nhiều người hiện nay đang hiểu sai rằng: “hình ảnh đăng công khai trên mạng thì ai cũng được lấy dùng”. Đây là nhận thức cực kỳ nguy hiểm.
Theo Bộ luật Dân sự 2015, cá nhân có quyền đối với hình ảnh của mình. Việc sử dụng hình ảnh phải được người đó đồng ý, đặc biệt nếu nhằm mục đích thương mại thì gần như bắt buộc phải có sự cho phép. Nghĩa là việc lấy mặt người nổi tiếng ghép AI để bán hàng không khác gì dùng danh tiếng người khác để kiếm tiền mà chưa được phép.
Nguy hiểm hơn nữa là công nghệ AI hiện nay có thể giả giọng gần giống thật đến mức người xem tưởng chính nghệ sĩ đang phát ngôn. Khi clip tạo cảm giác “người nổi tiếng xác nhận chất lượng sản phẩm”, hành vi này có thể bị xem là tạo thông tin gây nhầm lẫn cho công chúng.
Ở góc độ luật sư, đây là điểm rất đáng chú ý: nhiều creator hiện nay không tự quay, không tự sáng tạo nội dung mà đi “ký sinh danh tiếng”. Họ lấy khuôn mặt người nổi tiếng, ghép giọng AI, cắt clip, dựng lời thoại giả để kéo tương tác và bán hàng. Thực chất đây là hành vi khai thác trái phép giá trị thương mại từ danh tiếng cá nhân.
Nếu người bị sử dụng hình ảnh chứng minh được thiệt hại về uy tín, thu nhập, hợp đồng quảng cáo hoặc danh dự, họ hoàn toàn có quyền: yêu cầu gỡ bỏ video; yêu cầu xin lỗi công khai; yêu cầu bồi thường thiệt hại; yêu cầu xử lý hành chính; thậm chí tố giác hình sự nếu có dấu hiệu lừa đảo hoặc đưa thông tin sai sự thật.
Trong trường hợp video AI dùng để bán hàng giả, thuốc giả, thực phẩm chức năng không rõ nguồn gốc thì mức độ pháp lý còn nguy hiểm hơn rất nhiều. Khi đó, clip AI không chỉ là công cụ câu view mà có thể trở thành phương tiện hỗ trợ hành vi vi phạm thương mại, quảng cáo sai sự thật hoặc lừa dối khách hàng.
Đặc biệt, với các video hát nhạc chế bằng AI, nhiều người tưởng rằng “đổi lời bài hát” là vô hại. Nhưng nếu sử dụng giai điệu, bản ghi âm, giọng hát mô phỏng ca sĩ nổi tiếng để khai thác thương mại trên TikTok, Facebook, YouTube thì vẫn có nguy cơ xâm phạm quyền tác giả và quyền liên quan theo Luật Sở hữu trí tuệ.
Một thực trạng đáng lo hiện nay là công nghệ AI phát triển quá nhanh nhưng ý thức pháp lý của người làm nội dung số lại đi quá chậm. Nhiều người nghĩ chỉ cần ghi dòng chữ nhỏ “nội dung AI”, “giọng đọc AI”, “mang tính giải trí” là có thể miễn trách nhiệm. Nhưng pháp luật không nhìn bằng caption chống chế, mà nhìn vào hậu quả thực tế và mục đích sử dụng.
"Nếu mục đích cuối cùng là kiếm tiền từ danh tiếng người khác, đánh lừa người xem hoặc tạo nhầm tưởng về việc người nổi tiếng đang quảng bá sản phẩm, thì rủi ro pháp lý là hoàn toàn có thật. AI không phải vùng trắng pháp luật. Và càng không phải giấy phép để biến khuôn mặt, giọng nói, danh tiếng của người khác thành công cụ kiếm tiền cho mình"- Luật sư Thuý Huyền
Luật sư ThS. Đặng Thị Thúy Huyền/Theo SHTT
