Hoàn thiện cơ sở pháp lý về phân loại bệnh truyền nhiễm
Thứ trưởng Bộ Y tế PGS.TS Nguyễn Thị Liên Hương đã ký ban hành Quyết định số 1965/QĐ-BYT về danh mục bệnh truyền nhiễm thuộc các nhóm bệnh truyền nhiễm theo quy định tại khoản 4 Điều 15 Luật Phòng bệnh.
Theo quyết định, hệ thống bệnh truyền nhiễm tại Việt Nam được phân loại thành ba nhóm gồm nhóm A, nhóm B và nhóm C, tương ứng với mức độ nguy hiểm, khả năng lây lan và yêu cầu áp dụng các biện pháp phòng, chống dịch. Quyết định có hiệu lực thi hành từ ngày 1/7/2026 và là căn cứ để các cơ quan quản lý, cơ sở y tế triển khai các hoạt động giám sát, phát hiện, xử lý dịch bệnh theo quy định của pháp luật.
Việc ban hành danh mục mới được đánh giá là bước hoàn thiện quan trọng trong hệ thống pháp luật về phòng, chống bệnh truyền nhiễm, bảo đảm phù hợp với Luật Phòng bệnh vừa được Quốc hội thông qua, đồng thời cập nhật diễn biến dịch tễ trong nước và quốc tế trong những năm gần đây.
Nhóm A gồm 15 bệnh đặc biệt nguy hiểm
Theo Quyết định số 1965/QĐ-BYT, nhóm A gồm 15 bệnh truyền nhiễm đặc biệt nguy hiểm. Đây là nhóm bệnh có khả năng lây truyền rất nhanh, phát tán trên diện rộng, tỷ lệ tử vong cao hoặc chưa xác định rõ tác nhân gây bệnh, đòi hỏi phải áp dụng ngay các biện pháp phòng, chống dịch ở mức cao nhất.
Ngoài các bệnh đã được xếp vào nhóm A từ nhiều năm trước như bại liệt, dịch hạch, SARS, MERS-CoV, Ebola và sốt vàng, danh mục lần này tiếp tục cập nhật thêm nhiều tác nhân có nguy cơ gây dịch lớn trên phạm vi toàn cầu.
Đáng chú ý, Bộ Y tế đưa vào nhóm A các chủng cúm gia cầm có độc lực cao gồm cúm A(H5N1), A(H5N6), A(H7N9) và A(H9N2). Bên cạnh đó là các bệnh do virus Nipah, virus Lassa, virus Marburg, virus Tây sông Nin và quy định mở đối với các bệnh truyền nhiễm đặc biệt nguy hiểm mới phát sinh nhưng chưa xác định được tác nhân gây bệnh.
Việc bổ sung các bệnh này phản ánh xu hướng chủ động ứng phó với các bệnh truyền nhiễm mới nổi và tái nổi đang được Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) cảnh báo có nguy cơ bùng phát trong tương lai.
47 bệnh thuộc nhóm B, COVID-19 tiếp tục được xếp vào nhóm nguy hiểm
Danh mục nhóm B gồm 47 bệnh truyền nhiễm nguy hiểm, có khả năng lây truyền nhanh và có thể gây tử vong nếu không được phát hiện, điều trị và kiểm soát kịp thời.
Trong nhóm này có nhiều bệnh vẫn đang lưu hành tại Việt Nam như cúm mùa, sởi, sốt xuất huyết Dengue, tay chân miệng, bệnh dại, lao, tả, rubella, quai bị, ho gà, sốt rét, viêm não Nhật Bản, các bệnh viêm gan virus và HIV/AIDS.
Đáng chú ý, Bộ Y tế tiếp tục xếp COVID-19 vào nhóm B, kế thừa chủ trương điều chỉnh từ nhóm A sang nhóm B được thực hiện từ năm 2023, phù hợp với diễn biến dịch bệnh và khuyến cáo của các tổ chức y tế quốc tế.
Danh mục cũng cập nhật nhiều bệnh truyền nhiễm mới nổi như bệnh đậu mùa khỉ (Mpox), bệnh do virus Hanta, virus hợp bào hô hấp (RSV), virus HPV, virus Zika, virus Chikungunya, bệnh Whitmore (Melioidosis), bệnh Legionnaire, bệnh do phế cầu, liên cầu lợn ở người, nhiễm Leptospira cùng nhiều bệnh truyền nhiễm khác đang được tăng cường giám sát.
Theo Bộ Y tế, việc cập nhật danh mục nhóm B sẽ giúp các địa phương chủ động hơn trong công tác giám sát dịch tễ, phát hiện sớm ca bệnh, khoanh vùng và triển khai các biện pháp kiểm soát phù hợp nhằm hạn chế nguy cơ lây lan trong cộng đồng.
19 bệnh nhóm C phục vụ công tác quản lý và giám sát
Đối với nhóm C, Quyết định số 1965/QĐ-BYT quy định 19 bệnh truyền nhiễm ít nguy hiểm hơn nhưng vẫn cần được quản lý theo quy định của pháp luật.
Đây chủ yếu là các bệnh do ký sinh trùng, nấm, vi khuẩn hoặc một số bệnh lây truyền qua đường tình dục, bao gồm giang mai, lậu, bệnh phong, các bệnh do nấm Candida, virus Herpes, Trichomonas, Giardia, nhiều loại bệnh giun, sán và ngộ độc thực phẩm do vi khuẩn Vibrio parahaemolyticus.
Mặc dù được xếp vào nhóm C, Bộ Y tế cho biết các bệnh này vẫn cần được giám sát thường xuyên nhằm hạn chế biến chứng, giảm nguy cơ lây truyền và bảo vệ sức khỏe cộng đồng.
Thay thế hàng loạt quy định đã ban hành trước đây
Cùng với việc ban hành danh mục mới, Bộ Y tế cũng chính thức bãi bỏ nhiều quyết định đã được ban hành trong giai đoạn 2013-2025 liên quan đến việc bổ sung hoặc điều chỉnh danh mục bệnh truyền nhiễm.
Trong đó có các quyết định về việc bổ sung cúm A(H7N9) vào nhóm A; bổ sung MERS-CoV vào danh mục bệnh truyền nhiễm đặc biệt nguy hiểm; bổ sung bệnh do virus Zika và bệnh đậu mùa khỉ (Mpox) vào nhóm B; điều chỉnh COVID-19 từ nhóm A xuống nhóm B; cũng như quyết định bổ sung một số bệnh truyền nhiễm mới được ban hành năm 2025.
Việc hợp nhất các quy định vào một quyết định thống nhất giúp hệ thống pháp luật về phòng, chống bệnh truyền nhiễm đồng bộ, dễ áp dụng và phù hợp với Luật Phòng bệnh.
Nâng cao năng lực phòng, chống dịch trong giai đoạn mới
Theo các chuyên gia y tế, danh mục bệnh truyền nhiễm là căn cứ quan trọng để xác định chế độ giám sát dịch tễ, khai báo, báo cáo, cách ly, điều trị, dự phòng và áp dụng các biện pháp chống dịch tương ứng với từng nhóm bệnh.
Việc cập nhật danh mục lần này thể hiện định hướng chuyển từ ứng phó sang chủ động phòng ngừa, giúp ngành y tế nâng cao năng lực phát hiện sớm, đánh giá nguy cơ và kiểm soát hiệu quả các bệnh truyền nhiễm, đặc biệt là các bệnh mới nổi có nguy cơ xâm nhập vào Việt Nam.
Trong bối cảnh biến đổi khí hậu, gia tăng giao lưu quốc tế và nguy cơ xuất hiện các tác nhân gây bệnh mới, việc hoàn thiện khung pháp lý về phân loại bệnh truyền nhiễm được kỳ vọng sẽ tạo nền tảng quan trọng để củng cố hệ thống y tế dự phòng, nâng cao hiệu quả phòng, chống dịch và bảo vệ sức khỏe nhân dân.
Theo Sức khỏe cộng đồng
