Siết chặt điều kiện sản xuất, tăng trách nhiệm doanh nghiệp
Một trong những nội dung đáng chú ý của dự thảo là việc bổ sung các điều kiện chặt chẽ hơn đối với cơ sở sản xuất nhằm kiểm soát rủi ro từ các hóa chất có khả năng ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe con người và môi trường.
Theo đó, mỗi cơ sở sản xuất bắt buộc phải bố trí ít nhất một cán bộ chuyên trách về an toàn hóa chất làm việc toàn thời gian, có trình độ từ trung cấp chuyên ngành hóa học trở lên. Đây được xem là yêu cầu mới nhằm nâng cao năng lực quản lý an toàn trong quá trình sản xuất, hạn chế nguy cơ xảy ra sự cố hóa chất.
Dự thảo cũng quy định nhà xưởng, kho chứa phải đáp ứng đầy đủ tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật quốc gia phù hợp với quy mô, công nghệ sản xuất và đặc tính của từng loại hóa chất. Đồng thời, doanh nghiệp phải xây dựng phương án phòng ngừa, ứng phó sự cố hóa chất; lắp đặt hệ thống cảnh báo, biển báo nguy hiểm, nội quy an toàn và hướng dẫn quy trình thao tác tại các khu vực có hóa chất nguy hiểm.
Toàn bộ người lao động tham gia sản xuất phải được huấn luyện về an toàn hóa chất theo quy định của pháp luật.
Để tăng cường công tác quản lý nhà nước, dự thảo yêu cầu trong thời hạn 10 ngày làm việc trước khi bắt đầu sản xuất hoặc khi có thay đổi liên quan đến hoạt động sản xuất, người đại diện theo pháp luật của cơ sở phải thông báo bằng văn bản tới Sở Y tế nơi đặt trụ sở. Việc thông báo có thể thực hiện trực tiếp, trực tuyến hoặc qua đường bưu điện.
Theo Bộ Y tế, quy định này sẽ giúp cơ quan quản lý chủ động giám sát hoạt động sản xuất ngay từ đầu, đồng thời nâng cao trách nhiệm của doanh nghiệp trong việc bảo đảm chất lượng sản phẩm trước khi đưa ra thị trường.
Mở rộng kiểm nghiệm, kiểm soát chặt trước khi lưu thông
Dự thảo Nghị định cũng bổ sung nhiều quy định mới về kiểm nghiệm chế phẩm nhằm kiểm soát chất lượng xuyên suốt vòng đời sản phẩm.
Ngoài việc kiểm nghiệm trong quá trình sản xuất và trước khi lưu thông, sản phẩm còn phải được kiểm nghiệm trong quá trình lưu hành trên thị trường theo quy định của Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa.
Đặc biệt, việc kiểm nghiệm trở thành yêu cầu bắt buộc khi doanh nghiệp có sự thay đổi về tên hoặc địa chỉ cơ sở chịu trách nhiệm, thay đổi nơi sản xuất, nguồn nguyên liệu hoạt chất, thời hạn sử dụng, công dụng, liều lượng hoặc phương pháp sử dụng của chế phẩm. Những trường hợp phát sinh tranh chấp hoặc vi phạm về quyền sở hữu trí tuệ cũng thuộc diện phải thực hiện kiểm nghiệm theo quy định.
Bên cạnh đó, dự thảo quy định chế phẩm chỉ được phép lưu thông khi đáp ứng đầy đủ các điều kiện về thành phần, hàm lượng hoạt chất, tên thương mại và hoàn tất các thủ tục đăng ký theo quy định của pháp luật.
Đáng chú ý, sản phẩm không được chứa các hóa chất thuộc danh mục cấm sử dụng, không thuộc nhóm có độc tính cao theo phân loại của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) hoặc theo Hệ thống hài hòa toàn cầu về phân loại và ghi nhãn hóa chất (GHS).
Các loại dung môi, phụ gia sử dụng trong chế phẩm cũng phải bảo đảm không gây kích ứng, không làm gia tăng độc tính cấp khi tiếp xúc qua da, mắt hoặc đường hô hấp. Dự thảo khuyến khích sử dụng các phụ gia có nguồn gốc thực vật, thân thiện với môi trường và có khả năng phân hủy sinh học.
Liều lượng sử dụng chế phẩm phải phù hợp với khuyến cáo của WHO, các tổ chức quốc tế hoặc cơ quan có thẩm quyền của nước sản xuất, đồng thời phải được chứng minh bằng các nghiên cứu về hiệu lực và mức độ an toàn.
Đối với sản phẩm sản xuất trong nước, doanh nghiệp phải hoàn thành thủ tục thông báo đủ điều kiện sản xuất trước khi lưu thông. Đối với hàng nhập khẩu, chế phẩm phải có Giấy chứng nhận lưu hành tự do theo quy định. Doanh nghiệp cũng phải gửi hồ sơ thông báo đến Sở Y tế trước khi đưa sản phẩm ra thị trường và công khai đầy đủ thông tin về hàm lượng các hóa chất nguy hiểm có trong chế phẩm.
Quản lý chặt tên gọi, ngăn ngừa quảng cáo gây hiểu nhầm
Không chỉ siết điều kiện sản xuất và lưu thông, dự thảo còn bổ sung các quy định nhằm kiểm soát chặt việc đặt tên sản phẩm.
Theo đó, mỗi chế phẩm của một cơ sở chỉ được đăng ký một tên duy nhất tại Việt Nam; không được sử dụng một tên cho nhiều sản phẩm khác nhau hoặc đăng ký trùng với tên chế phẩm đã được thông báo trước đó.
Tên gọi của sản phẩm không được vi phạm quyền sở hữu trí tuệ, đồng thời không được gây hiểu nhầm về bản chất, thành phần, công dụng, mức độ an toàn hoặc xuất xứ của chế phẩm. Đây được xem là giải pháp nhằm hạn chế tình trạng quảng cáo quá mức hoặc tạo nhận thức sai lệch đối với người tiêu dùng.
Theo Bộ Y tế, việc xây dựng Nghị định mới nhằm hoàn thiện hành lang pháp lý trong quản lý hóa chất và chế phẩm diệt côn trùng, diệt khuẩn dùng trong gia dụng và y tế; đồng thời tăng cường hiệu lực quản lý nhà nước, kiểm soát chất lượng sản phẩm ngay từ khâu sản xuất đến lưu thông, góp phần bảo vệ sức khỏe cộng đồng, giảm thiểu nguy cơ mất an toàn hóa chất và bảo vệ môi trường.
